ถอดรหัส GSTC Destination 2.0 แนวคิดสร้างการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน
การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนกำลังมีบทบาทต่อการพัฒนาธุรกิจท่องเที่ยวทั่วโลก จากเดิมที่ผู้ประกอบการให้ความสำคัญกับคุณภาพบริการและความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวเป็นหลัก ปัจจุบันประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม การกระจายรายได้สู่ชุมชน และการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพนั้นได้กลายมาเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญในการดำเนินธุรกิจ
โดยผลสำรวจ Sustainable Travel Report 2025 ของ Booking.com พบว่า 93% ของผู้ตอบแบบสำรวจต้องการเลือกเดินทางอย่างยั่งยืนมากขึ้นและระบุว่าได้มีการปรับพฤติกรรมบางส่วนแล้ว ในขณะที่อีก 73% ต้องการให้รายได้จากการท่องเที่ยวกลับไปสร้างประโยชน์แก่ชุมชนท้องถิ่น ข้อมูลนี้สะท้อนให้เห็นว่าความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมและสังคมมีความสำคัญต่อมุมมองของนักเดินทางในปัจจุบัน
บทความนี้จะพามาดูกรอบการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ซึ่งกำหนดแนวทางบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยวครอบคลุมทั้งเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม ที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการบริหารโรงแรม ร้านอาหาร บริษัททัวร์ และธุรกิจบริการในพื้นที่
ทำความรู้จัก GSTC 2.0 กรอบมาตรฐานการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน
GSTC คือ Global Sustainable Tourism Council หรือสภาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโลก องค์กรที่จัดทำมาตรฐานสากลเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน โดย GSTC Destination Criteria Version 2.0 เป็นเกณฑ์สำหรับแหล่งท่องเที่ยวที่ประกาศใช้เมื่อวันที่ 6 ธันวาคม 2562 เพื่อเป็นแนวทางให้หน่วยงานภาครัฐ องค์กรบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยว และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องร่วมกันพัฒนาการท่องเที่ยว โดยคำนึงถึงผลกระทบในระยะยาว
โดยมาตรฐานนี้ไม่ได้เป็นข้อบังคับทางกฎหมายสำหรับผู้ประกอบการทุกแห่ง แต่ใช้เป็นกรอบอ้างอิงในการวางแผน ติดตามผล และยกระดับการจัดการแหล่งท่องเที่ยวให้สอดคล้องกับหลักการพัฒนาอย่างยั่งยืน
4 มิติสำคัญของ GSTC Destination 2.0 เพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน
GSTC Destination 2.0 กำหนดเกณฑ์พื้นฐานที่แหล่งท่องเที่ยวควรมุ่งพัฒนา โดยครอบคลุม 4 มิติสำคัญ ตั้งแต่การบริหารจัดการพื้นที่ การสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคม การอนุรักษ์วัฒนธรรม ไปจนถึงการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อให้การเติบโตของอุตสาหกรรมท่องเที่ยวสร้างคุณค่าแก่ทุกภาคส่วนอย่างต่อเนื่อง
1. การจัดการที่ยั่งยืน (Sustainable Management)
มิติแรกมุ่งเน้นการวางระบบบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยวที่มีเป้าหมาย และแผนดำเนินงานระยะยาว โดยกำหนดบทบาทความรับผิดชอบของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างชัดเจน รวมถึงส่งเสริมความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และชุมชนท้องถิ่น เพื่อให้การพัฒนาการท่องเที่ยวเป็นไปในทิศทางเดียวกัน
นอกจากนี้ ยังให้ความสำคัญกับการจัดเก็บข้อมูลและติดตามผลกระทบจากกิจกรรมท่องเที่ยว ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม รวมไปถึงการบริหารจำนวนนักท่องเที่ยวให้เหมาะสมกับความสามารถในการรองรับของพื้นที่ การประเมินความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการจัดทำแผนรับมือเหตุฉุกเฉิน เพื่อป้องกันไม่ให้ปริมาณการท่องเที่ยวที่เพิ่มขึ้น ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรและคุณภาพชีวิตของประชาชนในระยะยาว
2. ผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคม (Socio-economic Sustainability)
มิติที่สองให้ความสำคัญกับการสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากการท่องเที่ยวให้กระจายสู่ประชาชนในพื้นที่อย่างเหมาะสม โดยส่งเสริมการจ้างงานที่เป็นธรรม การพัฒนาทักษะแรงงาน การสร้างโอกาสทางอาชีพ และการสนับสนุนผู้ประกอบการท้องถิ่นให้เข้ามามีส่วนร่วมในห่วงโซ่อุปทานของธุรกิจท่องเที่ยว เช่น การจัดซื้อสินค้าเกษตร อาหาร งานหัตถกรรม และบริการจากผู้ผลิตในชุมชน
โดยเกณฑ์นี้ยังครอบคลุมไปถึงการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน การป้องกันการเลือกปฏิบัติและการแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ ตลอดจนการดูแลความปลอดภัยและสุขอนามัยของนักท่องเที่ยว รวมถึงการส่งเสริมให้สถานที่และบริการท่องเที่ยวสามารถเข้าถึงได้โดยคนทุกกลุ่ม เพื่อให้การพัฒนาการท่องเที่ยวสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจควบคู่กับการยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน
3. ผลกระทบทางวัฒนธรรม (Cultural Sustainability)
มิติที่สามมุ่งเน้นไปที่การอนุรักษ์และคุ้มครองมรดกทางวัฒนธรรมของแหล่งท่องเที่ยว ทั้งโบราณสถาน สถาปัตยกรรม ภูมิทัศน์ทางวัฒนธรรม ประเพณี ภาษา อาหาร และภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยสนับสนุนให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการดูแลรักษา และถ่ายทอดคุณค่าทางวัฒนธรรมอย่างเหมาะสม พร้อมคำนึงถึงสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาของชุมชนและผู้สร้างสรรค์ผลงาน
อีกประเด็นสำคัญคือการบริหารจัดการนักท่องเที่ยวในพื้นที่ทางวัฒนธรรม โดยมีการกำหนดแนวทางการเข้าชมที่เหมาะสมกับลักษณะและข้อจำกัดของสถานที่ รวมถึงจัดทำข้อมูลที่ถูกต้องเพื่อให้นักท่องเที่ยวเข้าใจประวัติศาสตร์ ความสำคัญ และข้อควรปฏิบัติของแต่ละพื้นที่
4. ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม (Environmental Sustainability)
มิติสุดท้ายมุ่งลดผลกระทบจากกิจกรรมท่องเที่ยวต่อทรัพยากรธรรมชาติและระบบนิเวศ ตั้งแต่การอนุรักษ์พื้นที่ธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพ การบริหารจัดการนักท่องเที่ยวในพื้นที่เปราะบาง ไปจนถึงการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะพลังงานและน้ำ ซึ่งเป็นทรัพยากรสำคัญของธุรกิจโรงแรมและบริการท่องเที่ยว
นอกจากนี้ ยังครอบคลุมถึงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การส่งเสริมรูปแบบการเดินทางที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมต่ำ การจัดการน้ำเสียและขยะอย่างเป็นระบบ ตลอดจนการควบคุมมลพิษทางอากาศ เสียง และแสง โดยเกณฑ์ให้ความสำคัญกับการติดตามผลและกำหนดมาตรการลดผลกระทบที่สามารถตรวจสอบได้ เพื่อให้กิจกรรมท่องเที่ยวดำเนินควบคู่กับการรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมในระยะยาว
สำหรับในมุมของธุรกิจ SME ทั้ง 4 มิตินี้สามารถนำมาใช้เป็นกรอบพิจารณาการดำเนินงานของตนเองได้ ตั้งแต่การบริหารทรัพยากรภายในองค์กร การจ้างงานและจัดซื้อสินค้าจากชุมชน ไปจนถึงการพัฒนาสินค้าและบริการที่คำนึงถึงสิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมท้องถิ่น แต่ในกรณีที่ผู้ประกอบการต้องการประเมินหรือขอรับรองธุรกิจโรงแรมโดยเฉพาะ อาจลองพิจารณามาตรฐานสำหรับธุรกิจที่พักโดยเฉพาะ เช่น GSTC Hotel Standard หรือ Green Hotel Plus ที่มีขอบเขตเหมาะสมกับการดำเนินงานของโรงแรม เป็นต้น
ทำไม SME ท่องเที่ยวต้องเตรียมพร้อมรับมาตรฐานความยั่งยืน
การพัฒนาธุรกิจให้สอดคล้องกับหลักการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนมีความสำคัญต่อธุรกิจ SME เพราะทิศทางดังกล่าวเริ่มเชื่อมโยงกับนโยบายภาครัฐ แนวทางการจัดซื้อจัดจ้าง และความคาดหวังของพันธมิตรในอุตสาหกรรมท่องเที่ยว โดยเฉพาะธุรกิจโรงแรมและบริการที่ต้องทำงานร่วมกับผู้ประกอบการรายอื่นในห่วงโซ่อุปทาน
ภาครัฐและหน่วยงานกำกับดูแลระดับพื้นที่เริ่มนำเกณฑ์มาใช้
ประเทศไทยมีการพัฒนามาตรฐานด้านการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนอย่างต่อเนื่อง โดยกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อมดำเนินโครงการ Green Hotel มาตั้งแต่ปี 2556 เพื่อส่งเสริมให้ธุรกิจที่พักบริหารจัดการทรัพยากร พลังงาน และสิ่งแวดล้อมอย่างมีประสิทธิภาพ ก่อนต่อยอดเป็นมาตรฐาน Green Hotel Plus ซึ่งได้รับการยอมรับจาก GSTC ว่ามีเนื้อหาเทียบเท่าเกณฑ์สากลสำหรับธุรกิจโรงแรม
ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนว่าการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมเริ่มมีบทบาทมากขึ้นต่อการพัฒนาธุรกิจโรงแรม ผู้ประกอบการ SME จึงควรเริ่มจัดเก็บข้อมูลด้านพลังงาน ทรัพยากร และของเสียให้เป็นระบบ เพื่อประเมินความพร้อมและวางแผนการลงทุนในอนาคต
มาตรฐานความยั่งยืนกับโอกาสเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานท่องเที่ยวระดับโลก
มาตรฐานด้านความยั่งยืนเริ่มมีบทบาทต่อการคัดเลือกพันธมิตรในอุตสาหกรรมท่องเที่ยว โดยเฉพาะบริษัททัวร์และผู้ประกอบการรายใหญ่ที่ต้องประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและสังคมตลอดห่วงโซ่อุปทาน
ในขณะเดียวกัน การจัดทำข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อมในห่วงโซ่คุณค่า หรือ Scope 3 ตามแนวทาง Greenhouse Gas Protocol ก็เป็นอีกหนึ่งประเด็นที่ SME ควรทำความเข้าใจ เนื่องจากครอบคลุมกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การจัดซื้อสินค้าและบริการ การขนส่งโดยผู้ให้บริการภายนอก และการจัดการของเสีย ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับข้อมูลที่คู่ค้ารายใหญ่ต้องใช้ประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม
ดังนั้น ผู้ประกอบการ SME ท่องเที่ยวจึงควรเริ่มจัดเก็บข้อมูลการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ เช่น ปริมาณการใช้พลังงาน ข้อมูลการจัดซื้อวัตถุดิบ และการจัดการขยะ เพื่อประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและเตรียมความพร้อมสำหรับการทำงานร่วมกับพันธมิตรที่ให้ความสำคัญกับความยั่งยืน
เปลี่ยนข้อกำหนดให้กลายเป็นโอกาสของ SME
แม้การปรับตัวตามมาตรฐานความยั่งยืนอาจทำให้ธุรกิจต้องเผชิญกับการจัดการที่ซับซ้อนขึ้นในช่วงแรก แต่หากมีการวางแผนอย่างเหมาะสม ผู้ประกอบการจะสามารถนำแนวทางดังกล่าวมาใช้พัฒนาคุณภาพบริการ เพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน และสร้างความแตกต่างในตลาดท่องเที่ยวได้อย่างยั่งยืน
เข้าถึงตลาดนักท่องเที่ยวที่ให้ความสำคัญกับความยั่งยืน
ผลสำรวจของ Booking.com สะท้อนความสนใจและความต้องการของผู้ตอบแบบสอบถามใน 2 ประเด็น ข้อแรกคือประสบการณ์ท่องเที่ยว ผู้ตอบแบบสอบถาม 77% สนใจประสบการณ์ที่สะท้อนวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างแท้จริง ส่วนอีกข้อหนึ่งคือเรื่องการใช้จ่ายระหว่างเดินทาง โดยผู้ตอบแบบสอบถาม 73% ต้องการให้เงินที่ใช้จ่ายสร้างประโยชน์แก่ชุมชนในพื้นที่
นี่จึงถือเป็นอีกหนึ่งโอกาสที่ SME จะนำข้อมูลมาปรับใช้และวางแผนพัฒนาบริการที่เชื่อมโยงกับความยั่งยืนอย่างเป็นรูปธรรม เช่น โรงแรมที่นำเสนออาหารจากวัตถุดิบท้องถิ่น บริษัททัวร์ที่ร่วมออกแบบกิจกรรมกับชุมชน หรือร้านค้าที่จำหน่ายผลิตภัณฑ์จากผู้ผลิตในพื้นที่ โดยให้ความสำคัญกับคุณภาพ ประสบการณ์ และความโปร่งใสของข้อมูลควบคู่กัน
เพิ่มประสิทธิภาพการบริหารต้นทุนและสร้างความแตกต่างจากคู่แข่ง
อีกหนึ่งประโยชน์ที่ SME สามารถนำไปต่อยอดได้คือการใช้ข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมเพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพการดำเนินงาน เช่น การตรวจสอบการใช้ไฟฟ้าในแต่ละพื้นที่ การติดตามปริมาณน้ำที่ใช้ หรือการวิเคราะห์ขยะอาหารจากห้องครัวและห้องอาหาร
สำหรับโรงแรมขนาดกลางและขนาดเล็ก การเริ่มต้นจากข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้เห็นว่ากิจกรรมใดมีการใช้ทรัพยากรสูง และควรปรับปรุงส่วนใดก่อน เช่น การเปลี่ยนอุปกรณ์ที่ใช้พลังงานมาก การลดวัตถุดิบเหลือทิ้ง หรือการปรับระบบจัดซื้อให้เหมาะสมกับปริมาณผู้เข้าพักจริง
เมื่อสามารถติดตามผลและสื่อสารแนวทางดำเนินงานได้อย่างชัดเจน ธุรกิจสามารถใช้ข้อมูลดังกล่าวสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ลูกค้าและพันธมิตรทางธุรกิจ
กรณีศึกษาโรงแรมไทยที่นำแนวคิดความยั่งยืนมาปรับใช้
ในปัจจุบันมีโรงแรมในไทยหลายแห่งที่นำแนวคิดด้านสิ่งแวดล้อมและการพัฒนาชุมชนมาปรับใช้กับการดำเนินธุรกิจมากขึ้น
Royal River Hotel จัดการทรัพยากรตามแนวคิด Circular Economy
Royal River Hotel โรงแรมริมแม่น้ำเจ้าพระยาในกรุงเทพมหานคร เป็นหนึ่งในกรณีศึกษาการนำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) มาประยุกต์ใช้กับธุรกิจที่พัก โดยให้ความสำคัญกับการจัดการขยะของโรงแรม โดยเฉพาะขยะอาหารที่เกิดจากการให้บริการ
โดยการดำเนินงานด้านความยั่งยืนของโรงแรมครอบคลุมแนวคิดลดขยะอาหาร (Zero Food Waste Initiatives) และการใช้วัตถุดิบสดจากฟาร์มออร์แกนิก ซึ่งเชื่อมโยงการจัดการทรัพยากรเข้ากับบริการอาหารภายในโรงแรม
กรณีของ Royal River Hotel สะท้อนให้เห็นว่าโรงแรมสามารถเริ่มพัฒนาความยั่งยืนจากกระบวนการดำเนินงานประจำวันได้ โดยเฉพาะการบริหารวัตถุดิบและการลดของเสียในธุรกิจอาหาร ซึ่งเป็นกิจกรรมที่เชื่อมโยงกับทั้งต้นทุนและผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม
มณีจันท์ รีสอร์ท เชื่อมการดำเนินธุรกิจกับเศรษฐกิจชุมชน
ขอบคุณรูปภาพจาก มณีจันท์ รีสอร์ท
มณีจันท์ รีสอร์ท จังหวัดจันทบุรี เป็นอีกตัวอย่างของธุรกิจโรงแรมที่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยพนักงานมากกว่า 50% เป็นคนในพื้นที่ พร้อมสนับสนุนเกษตรกร ผู้ผลิต และช่างฝีมือท้องถิ่นผ่านการจัดซื้อสินค้าและความร่วมมือทางธุรกิจ
ส่วนด้านสิ่งแวดล้อมมีการให้ความสำคัญกับระบบอาคารประหยัดพลังงาน การคัดแยกขยะ การรีไซเคิล และการเลือกใช้วัตถุดิบท้องถิ่นตามฤดูกาล
กรณีศึกษานี้แสดงให้เห็นแนวทางการสร้างความยั่งยืนผ่านห่วงโซ่อุปทานในพื้นที่ ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับโรงแรมและธุรกิจบริการอื่น ๆ ได้ ตั้งแต่การจัดซื้อวัตถุดิบ การจ้างงาน ไปจนถึงการออกแบบประสบการณ์ที่สะท้อนเอกลักษณ์ท้องถิ่น
แนวทางปฏิบัติสำหรับ SME เพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน
สำหรับธุรกิจ SME การปรับตัวสู่การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน เริ่มได้จากการประเมินผลกระทบของกิจการ กำหนดเป้าหมายที่วัดผลได้ และเลือกปรับปรุงกระบวนการทำงานตามความพร้อมของธุรกิจ
1. ประเมินและบริหารจัดการการใช้พลังงานและทรัพยากร
ธุรกิจโรงแรมควรเริ่มต้นจากการสำรวจปริมาณการใช้ไฟฟ้า น้ำ และเชื้อเพลิงในแต่ละเดือน เพื่อค้นหากิจกรรมที่ใช้ทรัพยากรมากและวางแผนลดความสิ้นเปลือง เช่น
-
เปลี่ยนหลอดไฟเดิมเป็น LED ในพื้นที่ที่เหมาะสม และใช้ระบบปิดไฟอัตโนมัติในจุดที่ไม่มีผู้ใช้งาน
-
ตรวจสอบและบำรุงรักษาระบบปรับอากาศให้ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ
-
ติดตามการใช้น้ำและตรวจสอบการรั่วไหลของอุปกรณ์
-
เปรียบเทียบการใช้พลังงานกับจำนวนห้องพักที่มีผู้เข้าพัก เพื่อประเมินประสิทธิภาพการใช้พลังงานได้อย่างเหมาะสมยิ่งขึ้น
2. จัดการขยะและลดพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง
การจัดการขยะในโรงแรมควรเริ่มตั้งแต่ขั้นตอนจัดซื้อ การใช้ทรัพยากร ไปจนถึงการคัดแยกและกำจัดของเสีย เพื่อช่วยลดปริมาณขยะที่ต้องส่งไปกำจัด โดยแนวทางที่ SME สามารถนำไปใช้ได้ ได้แก่
-
จัดระบบคัดแยกขยะอินทรีย์ ขยะรีไซเคิล และขยะทั่วไปให้เหมาะกับระบบจัดเก็บของพื้นที่
-
บันทึกปริมาณขยะอาหารจากห้องครัวและบุฟเฟต์ เพื่อนำไปปรับแผนการสั่งซื้อและเตรียมอาหาร
-
ลดการใช้บรรจุภัณฑ์และอุปกรณ์พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว โดยพิจารณาทางเลือกที่ใช้ซ้ำได้และเหมาะสมกับการดำเนินงาน
-
ประสานงานกับผู้รับจัดการขยะที่เหมาะสม เพื่อให้วัสดุที่คัดแยกแล้วสามารถนำกลับไปใช้ประโยชน์ได้จริง
ซึ่งแนวทางเหล่านี้สอดคล้องกับ GSTC Destination Criteria ซึ่งให้ความสำคัญกับการวัดปริมาณขยะ การกำหนดเป้าหมายลดขยะ การคัดแยก และการลดผลิตภัณฑ์ใช้ครั้งเดียว โดยเฉพาะพลาสติก
3. สนับสนุนชุมชนท้องถิ่นผ่านการจัดซื้อและการจ้างงาน
ผู้ประกอบการโรงแรม ร้านอาหาร และบริษัททัวร์สามารถนำแนวคิด Local Sourcing มาประยุกต์ใช้ โดยเลือกจัดซื้อสินค้าและบริการจากผู้ประกอบการในพื้นที่ตามความเหมาะสม เช่น วัตถุดิบอาหาร ผลิตภัณฑ์ชุมชน ของตกแต่ง หรือบริการนำเที่ยวท้องถิ่น
การสร้างความร่วมมือดังกล่าวสามารถพัฒนาเป็นกิจกรรมหรือแพ็กเกจท่องเที่ยวที่เปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวเรียนรู้วิถีชีวิตชุมชน พร้อมสนับสนุนการสร้างอาชีพและรายได้ในพื้นที่ โดยควรให้ความสำคัญกับคุณภาพสินค้า การกำหนดราคาที่เป็นธรรม และความต่อเนื่องของการจัดซื้อ
4. อนุรักษ์และถ่ายทอดมรดกทางวัฒนธรรม
การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนยังครอบคลุมถึงการรักษาเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของแหล่งท่องเที่ยว ซึ่ง SME สามารถมีส่วนร่วมได้ผ่านการออกแบบสินค้าและบริการที่เคารพต่อประวัติศาสตร์และวิถีชีวิตท้องถิ่น เช่น
-
นำงานหัตถกรรมและวัสดุจากผู้ผลิตในพื้นที่มาใช้ตกแต่งสถานประกอบการอย่างเหมาะสม
-
พัฒนาเมนูอาหารที่นำเสนอวัตถุดิบและภูมิปัญญาท้องถิ่น
-
ร่วมมือกับชุมชนจัดกิจกรรมเรียนรู้ศิลปะ วัฒนธรรม และประเพณี
-
ให้ข้อมูลแก่นักท่องเที่ยวเกี่ยวกับข้อปฏิบัติในการเยี่ยมชมสถานที่สำคัญและพื้นที่ชุมชน
สำหรับโรงแรมที่ต้องการพัฒนาสู่มาตรฐานความยั่งยืนอย่างเป็นระบบ การเริ่มต้นจาก Green Hotel ของประเทศไทยสามารถเป็นแนวทางประเมินความพร้อมเบื้องต้น ก่อนพิจารณายกระดับสู่ Green Hotel Plus หรือมาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับตลาดและลักษณะธุรกิจ ทั้งนี้การเลือกมาตรฐานควรประเมินความพร้อมของบุคลากร ระบบจัดเก็บข้อมูล งบประมาณ และความสามารถในการรักษาคุณภาพการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องด้วย
ยกระดับธุรกิจท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน เริ่มจากมาตรฐานที่เหมาะสมกับ SME
การนำแนวคิด GSTC Destination 2.0 มาประยุกต์ใช้กับธุรกิจท่องเที่ยว สามารถเริ่มได้จากการประเมินความพร้อมของกิจการ ทั้งด้านบุคลากร งบประมาณ และระบบบริหารจัดการ ควบคู่กับการพิจารณาความต้องการของลูกค้าและข้อกำหนดของพันธมิตรทางธุรกิจ เพื่อเลือกแนวทางพัฒนาที่เหมาะสมและสามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่อง
สำหรับผู้ประกอบการโรงแรมไทย การเริ่มต้นจากมาตรฐาน Green Hotel ก่อนพัฒนาสู่ Green Hotel Plus หรือมาตรฐานระดับสากล เป็นอีกแนวทางที่ช่วยให้ธุรกิจวางแผนยกระดับการดำเนินงานได้ตามความพร้อม โดยให้ความสำคัญกับผลลัพธ์ที่วัดผลได้จริง ทั้งการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ การจัดการผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และการสร้างประโยชน์ร่วมกับชุมชน ซึ่งล้วนเป็นพื้นฐานสำคัญในการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของ SME ในภาคการท่องเที่ยวได้ในระยะยาว
ข้อมูลอ้างอิง
-
Booking.com's 2025 Research Reveals Growing Traveler Awareness of Tourism Impact on Communities Both at Home and Abroad. สืบค้นเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2569 จาก https://news.booking.com/bookingcoms-2025-research-reveals-growing-traveler-awareness-of-tourism-impact-on-communities-both-at-home-and-abroad/
-
GSTC Destination Standard. สืบค้นเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2569 จาก https://www.gstc.org/gstc-criteria/gstc-destination-criteria/
-
โครงการโรงแรมที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมยั่งยืน (Green Hotel Plus). สืบค้นเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2569 จาก https://www.dcce.go.th/information-system/20829/
-
10 GREEN CITIES. สืบค้นเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2569 จาก https://api-tourismproduct.tourismthailand.org/uploads/2025/10/ebook/All_Eng_Green_Tourism_compress/file/10c2f106-3262-4f29-9477-2be9a055ae0e.pdf
-
มณีจันท์รีสอร์ทได้รับการรับรองความเป็นเลิศ ตัวแทนแห่งการบริการที่ยั่งยืนที่เชื่อถือได้ในจันทบุรี. สืบค้นเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2569 จาก https://maneechan.com/th/blog/certified-excellence-at-maneechan-resort-a-trusted-showcase-of-sustainable-hospitality-in-chanthaburi-thailand/