‘มาเลเซีย’ เล็งใช้โมเดลจีน ‘ทำนาเลี้ยงกุ้ง’ รับมือผืนนาลดลง

มาเลเซียกำลังสนใจนำแนวคิด ‘การทำนาเลี้ยงกุ้งบนผืนนาเดียวกัน’ ของจีนมาใช้เพิ่มประสิทธิภาพการใช้พื้นที่นาที่กำลังลดลง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในการรับมือกับปัญหาชาวนาสูงอายุและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่คาดการณ์ไม่ได้ของมาเลเซีย

สถานการณ์ข้าวในมาเลเซีย

นาย Mohamad Sabu รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและความมั่นคงทางอาหาร กล่าวว่ามาเลเซียจำเป็นต้องเพิ่มสัดส่วนการพึ่งพาผลผลิตข้าวภายในประเทศอย่างน้อย 80% ซึ่งถ้าน้อยกว่า 60% อาจไม่เพียงพอต่อความมั่นคงทางอาหารของประเทศ

แต่สัดส่วนดังกล่าวยังคงห่างไกลจากเป้าหมาย โดยมาเลเซียมีสัดส่วนการพึ่งพาผลผลิตข้าวภายในประเทศอยู่ที่ 52.9% ในปี 2567 ลดลงจาก 56.2% ในปีก่อนหน้า ซึ่งเป็นผลมาจากผลผลิตข้าวที่ลดลง 5.3% อยู่ที่ 2.06 ล้านตัน ขณะที่พื้นที่เพาะปลูกข้าวก็ลดลงเช่นกันที่ 5.6% เหลือเพียง 579,700 เฮกตาร์ หรือประมาณ 3.6 ล้านไร่

นอกจากนี้ จากข้อมูลของกรมการค้าต่างประเทศของไทย พบว่ามาเลเซียนำเข้าข้าวถึง 710,656 ตันในครึ่งปีแรกของปี 2569 โดยนำเข้าจากไทยอยู่ที่ 327,995 ตัน และเวียดนาม 232,416 ตัน ซึ่งสถาบันวิจัย Khazanah ได้เตือนว่าความเสี่ยงด้านความมั่นคงทางอาหารของมาเลเซียและภูมิภาคไม่ได้จำกัดอยู่แค่ปัญหาการหยุดชะงักของอุปทานในระยะสั้น แต่ยังรวมถึงการพึ่งพาการนำเข้าอาหารและปัจจัยการผลิตทางการเกษตรมากขึ้นด้วย ซึ่งจะส่งผลให้ห่วงโซ่อุปทานต้องเผชิญกับแรงกดดันด้านภูมิรัฐศาสตร์ กฎเกณฑ์ทางการค้า และปัญหาสภาพภูมิอากาศ 

แนวคิดการทำนาเลี้ยงกุ้ง

นาย Mohamad ได้แนวคิดการทำนาเลี้ยงกุ้งบนผืนนาเดียวกันจากการเดินทางไปเยี่ยมเยือนเมืองอู๋หู ในมลฑลอานหุยของจีน ซึ่งมีการทำนาข้าวร่วมกับการเลี้ยงกุ้งน้ำจืดเพื่อสร้างแหล่งรายได้ 2 ทางบนพื้นที่นาผืนเดียวกัน โดยมองว่าแนวคิดนี้จะถูกนำไปพิจารณาเป็นโครงการนำร่อง แต่ยังไม่ได้ตั้งกรอบเวลาที่ชัดเจน และต้องมีการปรับรูปแบบการดำเนินงานให้สอดคล้องกับระบบชลประทาน สภาพดิน ภูมิอากาศ และแนวทางการทำนาที่มาเลเซียใช้อยู่ด้วย ซึ่งนาย Mohamad ยังได้เปิดเผยว่ามาเลเซียได้สูญเสียพื้นที่นาไปแล้วกว่า 20,000 เฮกตาร์ ขณะที่คนรุ่นใหม่ก็เลือกทำงานในเมืองมากกว่าทำเกษตรกรรม

ขณะที่ นาย Shakirin อาจารย์อาวุโสจากสถาบันด้านวิทยาศาสตร์ชีวภาพ มหาวิทยาลัย Malaya กล่าวว่าการทำนาเลี้ยงกุ้งในนาข้าวเป็นแนวคิดที่เป็นไปได้ แต่ไม่สามารถที่จะทำได้เลยทันทีบนผืนนาที่มีอยู่ในมาเลเซีย เนื่องจากยังมีข้อจำกัดจากการใช้สารกำจัดศัตรูพืชและระบบการจัดการน้ำที่อาจขัดแย้งกันระหว่างการปลูกข้าวกับการเลี้ยงกุ้ง

อย่างไรก็ดี นาย Shakirin มองว่า แนวคิดของจีนอาจไม่ใช่การแก้ปัญหาการพึ่งพาผลผลิตข้าวภายในประเทศโดยตรง แต่ก็มีศักยภาพสำหรับการเพิ่มรายได้ให้เกษตรกรและเพิ่มมูลค่าผลผลิตต่อพื้นที่ ซึ่งควรมีการทดลองในหลายฤดูกาลก่อนขยายผลไปทั่วไปประเทศ

ที่มา: As rice output falls, Malaysia looks to China’s ‘2 yields, 1 land’ model, Iman Muttaqin Yusof, South China Morning Post

ผู้เรียบเรียง: ณภัสสร มีไผ่แก้ว

https://www.scmp.com/week-asia/economics/article/3366005/rice-output-falls-malaysia-looks-chinas-2-yields-1-land-model?module=perpetual_scroll_0&pgtype=article